ISaudi Arabia isematheni kulezi nsuku ngenxa yokusimama komnotho wayo eminyakeni edlule, okuqiniswe yimpi ephakathi kweRussia ne-Ukraine.

Njengamanje leli zwe libalwa phambili kwakhiqiza uwoyela emhlabeni, kanti liphinde lidayise nezikhali.

Muva nje iSaudi Arabia ifaka imali eningi kwezemidlalo, hhayi ebholeni kuphela. Bashubise izinto kwigalofu beqhamuka nomqhudelwano obizwa ngeLIV Golf Invitational Series ocasule abaningi kwezegalofu. Isiphetho kugcine ngokuthi iPGA Tour, enegunya lokuhlela imqhudelwano yegalofu esezingeni eliphezulu e-United States naseNorth America igcine isijoyina amaSaudi kwiLIV Golf, sebeyasebenzisa.

Ngaphezu kwalokho, iSaudi Arabia iphinde yathenga elinye lamaqembu ahlonishwayo kwiPremier League, iNewcastle United, enomlando omuhle ebholeni lase-England. Ngesizini ezayo leli qembu lizobe ligijima kwi-UEFA Champions League.

Amaqembu adlala kwiSaudi Pro League alanda abadlali abaphambili emhlabeni. Abaningi banake abadlali abalandwa e-Europe, kodwa kunenqwaba yabadlali abadabuka e-Africa nase-South America abathengwe amaqembu aseSaudi.

Konke lokhu iSaudi Arabia ikwenza ngePublic Investment Fund (PIF), nangebhange lombuso njengendlela yokuqhubeka nokukhulisa umnotho wakhona, nokudumisa izwe kwezemidlalo.

INingizimu Afrika nyakenye ike yazama ukuxhasa iTottenham Hotspur ngoR1 billion ukuze ikhangise ezokuvakasha kuleli kwiPremier League, okuyisiphakamiso esahlikizwa abaningi. Okwakucasula abaningi wukuthi iningi kakhulu imali eyayifunwa yiTottenham nokuthi uyichitha kanjani imali engaka eqenjini lebhola ekubeni izinto zimapeketwana ezweni, ikakhulukazi embonini yezokuvakasha.

Ezemidlalo ziba nomthelela omuhle emnothweni wezwe, kungani iNingizimu Afrika ingatshali imali kumaqembu ebhola lakuleli ukuze lizosimama? Ngalokho angisho ukuthi akulandwe amakhehla ase-Europe ezodlala kumaqembu akuleli, kodwa uma iPublic Investment Corporation (PIC) ingaxhasa iPSL, iphinde iqoke noma okungenani iqembu elilodwa engalicebisa ukuze likhiqize abadlali abasezingeni eliphezulu liphinde lithenge nabanye abaphambili e-Africa njengoba kwenza amaqembu esingabala kuwo iMamelodi Sundowns ne-Al Ahly, kukhona engakuzuza phambili futhi lingakhula nebhola lakuleli.

Akukho ukungabaza ukuthi ukufika kwabaxhasi abasha, iDStv, kulikhuphulile ibhola lakuleli noma eminye imidlalo ibibuye izelise, beliphezulu isasasa ngemidlalo yangesizini edlule. Ngaphandle kweDStv, ukutheleka kweStellenbosch, esikhiqize abadlali asebedlalel iBafana Bafana nabanye abasazoyidlalela, kubeka ngokusobala ukubaluleka kwemali ekuthuthukeni kwebhola. Phela iStellies isungulwe uJojan Rupert osanda kumenyezelwe njengosomabhizinisi onemali ukubadlula bonke e-Africa, udlula ngisho umnikazi weMamelodi Sundowns, uPatrice Motsepe. IStellies nokho ikhethe ukuqala nge-development ukuze izisondeze kubantu baseStellenbosch, ikhulisa ibrand yayo. Mhla yaqala ukusaphaza imali njengeSundowns kuzobancane indawo kwiDStv Prem.

Ukungena kwePIC kwiPSL kungaqinisa amaqembu abuye ahluleke ukukhokhela abadlali, namaqembu athathwa njengamancane ukuze ukuqhudelana kube sezingeni eliphezulu ebholeni lakuleli. Lokhu kungaba nomthelela omuhle kumaqembu akuleli adlala kwiCAF, naseqenjini lesizwe. Singanda nesibalo sabadlali bakuleli abaya e-Europe.

IMorocco iyisibonelo esihle salokhu, uhulumeni wakhona usutshale izindodla zemali ukuqinisa ibhola lakhona. IMorocco ihlezi inamaqembu ayishubisayo kwiCAF futhi inenqwaba yabadlali abagijima e-Europe, okwenza iqembu lesizwe liqine.